Op 27 november is de Nacht van de Rechtsstaat. Thema: uitsluiting en de rechtsstaat. In de aanloop naar 'De Nacht' arrangeert Kennisplatform Integratie en Samenleving een aantal vraaggesprekken over dit thema. Dit keer tussen politieagenten en jongeren uit Nijmegen. Zij praten over discriminatie, beeldvorming en etnisch profileren.

‘Als je één keer wordt aangehouden, oké dat kan gebeuren. Maar als het je vaker overkomt, dan ga je er toch anders over denken.’ Aan het woord is een 25-jarige Marokkaanse Nederlander. Hij reageert op de vraag waarom jongeren van niet-westerse afkomst zich soms gediscrimineerd voelen als ze op straat worden aangehouden (dit is ‘staande houden’ in politiejargon). Een 19-jarige aanwezige vult aan: ‘Ik ben zelf nooit aangehouden. Maar als het zou gebeuren, dan zou ik ervan uitgaan dat het door mijn uiterlijk komt.’ De politieagenten reageren verbaasd: waarom? ‘Omdat ik niks verkeerds zou doen. Dit idee is geïndoctrineerd door de maatschappij, denk ik. Als allochtoon heb je al het gevoel dat je je extra moet bewijzen. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor discriminatie op de arbeidsmarkt.’

Ze roepen snel ‘discriminatie’

De termen ‘discriminatie’ en ‘beeldvorming’ vallen vaak deze middag in Nijmegen. De aanwezige jongeren en politiefunctionarissen gaan met elkaar in dialoog over vragen als: hoe en onder welke omstandigheden ervaren jongeren discriminatie door de politie? Is er daadwerkelijk sprake van discriminatie of is het een kwestie van beleving? En wat kunnen we hieraan doen?

Volgens Amnesty worden etnische minderheden in Nederland vaker onderworpen aan politiecontroles dan ‘witte’ Nederlanders. Etnisch profileren is een vorm van discriminatie en daardoor in strijd met de mensenrechten. Gespreksleider Olaf Stomp van Kennisplatform Integratie & Samenleving vraagt zich hardop af of de politie echt discrimineert of dat het meer zo wordt ervaren door jongeren. Volgens een aanwezige wijkagente roepen ‘allochtone jongeren en ouderen snel discriminatie’. De jongeren herkennen dat: ‘Het klopt dat het snel gezegd wordt. Veel jongeren willen politieagenten uit de tent lokken. Als agent zou ik dan de tegenvraag stellen: wat is volgens jou discriminatie? Leg me dat nou eens uit. Dan staan ze vaak met hun mond vol tanden.’

politie en jongeren in gesprek

Duidelijke communicatie is essentieel

'Mijn advies voor jullie is: maak contact met jongeren die het wél willen. Ga met hen een potje voetballen ofzo.'

Communicatie, dat is volgens zowel de jongeren als de agenten extreem belangrijk. De jongeren stellen dat agenten duidelijker moeten zijn waarom ze iemand aanhouden. Individuele gespreksvaardigheden van de agenten zijn hierin wel doorslaggevend, geven de politiefunctionarissen toe. Een agent haalt een goed voorbeeld aan: ‘Stel dat er ’s nacht een auto middenin een woonwijk geparkeerd staat en ik degene in de auto staande houd. Op het moment dat ik uitleg dat er veel inbraken in die wijk zijn, dan snapt hij waarom ik dat doe en heeft diegene niet het gevoel dat die wordt gediscrimineerd.’ De jongeren knikken: duidelijkheid is essentieel om onbegrip en negatieve beeldvorming aan te pakken. De agenten merken op straat dagelijks dat jongeren vooroordelen hebben over de politie. ‘Bij sommigen sta ik 1-0 achter vanwege deze beeldvorming. We zouden jongeren meer de kans moeten geven om dat beeld weg te halen. De politie moet meer tijd investeren in het goed contact maken met jongeren. Zodat we ook een positief gesprek kunnen hebben.’

Contact met elkaar maken, dat vinden beide partijen in de praktijk lastig. Een agent stelt dat de jongeren ‘wegrennen zodra wij eraan komen of omdraaien als ik iets vraag’. Niet zo gek, vindt iemand. ‘Als ik wegren, hoef ik mijn legitimatie niet te laten zien die ik misschien wel niet bij me heb. Vaak zijn jongeren bang voor de politie. Bijvoorbeeld omdat ze denken dat ze een openstaande rekening moeten betalen. Ik vind het vreemd dat wanneer een groepje staat te chillen op een pleintje en ze rennen weg wanneer de politie eraan komt, dat vervolgens de politie achter ze aan gaat. Waarom doen ze dat? Dat geeft een verkeerd beeld. Mijn advies voor jullie is: maak contact met jongeren die het wél willen. Ga met hen een potje voetballen ofzo. De jongeren die je moeilijk bereikt, zien dat dan wel.’

Recht halen

Hebben jullie wel het gevoel dat je genoeg je recht kunt halen wanneer je discriminatie ervaart, vraagt Stomp de jongeren. ‘Aangifte doen tegen de politie heeft sowieso geen zin’, roept iemand meteen. Gelach in de zaal. Een politieagente gaat er direct serieus op in: ‘Reken er maar op dat ik er iets van hoor wanneer ik een klacht krijg. En als iemand erom vraagt op straat, dan geef ik mijn naam en dienstnummer. Dan kan hij daarmee een klacht indienen.’

politieagenten en jongeren

Respect

Na de plenaire dialoogsessie spreken jongeren en agenten een-op-een met elkaar in de zogenoemde speeddates. Gespreksleider Stomp legt hen stellingen voor als ‘jongeren van niet-westerse komaf hebben geen respect voor de politie’. Het is er wel maar niet bij iedereen, wordt gezegd in een gesprek. De media zouden hierin een grote rol spelen. ‘Een aanhouding door een collega in Den Haag die niet goed liep, dát komt in het nieuws. Het is alleen maar negatief en dat draagt bij aan de beeldvorming’, stelt de agent. De politiefunctionaris vindt dat jongeren ook eerlijk naar hen moeten zijn. ‘Zeg het als jij vindt dat we je onjuist behandelen of discrimineren. Maar hoe je dat doet, is wel belangrijk. Ik verwacht wel respect.’

Het is duidelijk dat dé oplossing deze middag niet wordt gevonden. Het heeft wel wederzijds begrip gecreëerd evenals de noodzaak blootgelegd tot investeren in positief contact tussen politie en jongeren. Toch is er ‘iets’ wat de kloof tussen politie en deze groep jongeren veroorzaakt, zegt een toehoorder. ‘Misschien heeft het te maken dat het politieapparaat niet een goede afspiegeling van de samenleving is?’

 

Deze bijeenkomst is een initiatief van Kennisplatform Integratie & Samenleving en is in samenwerking met het politieteam Nijmegen Zuid en het Netwerk Leefstijlen en Culturen tot stand gekomen. Op verzoek van de betrokkenen zijn de namen niet genoemd in dit artikel.

Etnisch profileren op de Nacht van de Rechtsstaat
Tijdens de Nacht van de Rechtsstaat op 27 november is bij verschillende programmaonderdelen aandacht voor etnisch profileren. IZI Solutions, onder andere bekend van hun werk op het gebied van etnisch profileren onder de noemer Controle Alt Delete, speelt bijvoorbeeld twee rechtbankzittingen na. De rechter op deze avond is Alex Brenninkmeijer. Per onderdeel is er één officier van justitie, één of twee raadslieden die hun pleidooi houden en een jury van jongeren die de zaak bespreekt. Ook is er een tentoonstelling van Amnesty International en Open Society Justice Initiative over wat het betekent om te worden onderworpen aan etnisch profileren door de politie.

Anderen bekeken ook

Jouw bijdrage

4 + 16 =
Geef het antwoord op deze rekenoefening. Voorbeeld voor 1+3: voer 4 in.