Met Keti Koti wordt de afschaffing van de slavernij door Nederland in 1863 gevierd. Danseres Junadry Leocaria (33) eerde tijdens Keti Koti haar voorouders met de choreografie ‘Sugar Coated’. Ze toonde deze aangrijpende dans op 1 juli van dit jaar tweemaal, in het hart van het Suikerpaleis, het Mauritshuis in Den Haag.

De statige deuren, die toegang geven tot de rijkelijk met goude krullen versierde ontvangstzaal van het Mauritshuis, gaan open. Zacht pratend schuifelen de bezoekers naar binnen en nemen plaats op de ronde museum bankjes en de kussentjes op de grond. Het licht van de twee enorme kroonluchters laat al het goud zacht glimmen. Op de diverse schilderijen, die op de wanden zijn aangebracht, staan donkere bloemmotieven en witte vrouwen in witte gewaden, die hun ogen ten hemel slaan. De op Curaçao geboren danseres Junadry Leocaria zit geknield en voorovergebogen voor de middelste van de drie ramen, die allemaal uit kijken op de Hofvijver. Ze haalt geconcentreerd adem, terwijl de zaal zich langzaam vult.

'Sugar coaten'

‘I don’t want no sugar in my coffee. It makes me mean…’ klinkt het plotseling door de ruimte. Bij iedere slag die vanuit de speaker komt, krimpt de rug van Junadry Leocaria ineen, om even later veerkrachtig weer omhoog komen en bij de volgende slag opnieuw ineen te krimpen. Beeld en geluid snijden door de ziel van de aanwezigen. ‘De dans is als vanzelf tot stand gekomen’ vertelt Junadry Leocaria later. ‘Ik wilde niks ‘sugar coaten’. Ik wilde echt de pijn laten zien waar mijn voorouders doorheen zijn gegaan, die krijgt meer lading en betekenis in dit paleis.’

Junadry Leocaria tijdens de voorstelling  (Fotograaf Frank Bol)

Nieuw-Holland

Het Suikerpaleis werd gebouwd van 1633 tot 1644, in opdracht van Johan Maurits, graaf van Nassau-Siegen (1604-1679). Niet lang na de start van de bouw, in 1636, vertrok Johan Maurits naar Brazilië om daar als gouverneur-generaal een stuk land in het noordoosten, dat op de Portugezen was veroverd, te gaan besturen, de kolonie ‘Nieuw-Holland’. Dat er, onder leiding van Johan Maurits, op de lucratieve suikerplantages gewerkt werd met tot slaaf gemaakte mensen, die vanuit Afrika naar Brazilië verscheept waren, werd tot voor kort nauwelijks belicht. Ook de actieve betrokkenheid van Johan Maurits bij de handel in mensen behoort pas sinds de heropening van het museum in 2014 tot de aspecten van zijn leven, die langzaam maar zeker meer aandacht krijgen.

Dat er op de lucratieve suikerplantages tot slaaf gemaakte mensen werkten, werd tot voor kort nauwelijks belicht

Junadry Leocaria danste Sugar Coated voor het eerst in november 2017 tijdens het ‘Black Presence at the Sugar Palace (Mauritshuis)’, een dag die, op verzoek van gast curator Imara Limon, georganiseerd werd door Janne El Isa, oprichtster van The 21st Century Museum. ‘Dat ik dit ging doen voor mijn voorouders en voor verbintenis, dat was best een verantwoordelijkheid’, herinnert danseres Leocaria zich. Het voelde voor mezelf heel bevrijdend om mensen zo samen te brengen. Ik ben donker van kleur, maar mijn moeder is een blanke Antilliaanse en mijn roots komen echt van over de hele wereld.’

Boodschap

‘Het mooie van dans’, benadrukt Junadry, ‘is dat je, als je het goed doet, een boodschap over kunt brengen, zonder dat mensen zich meteen veroordeeld voelen.’ Ze beschrijft de indringende scène die ze danst op de muziek van de film Amistad. ‘Het is een heel heftig stuk, waar ik met mijn handen boven mijn hoofd sta alsof ze gebonden zijn en waar je de zweepslagen hoort, maar het was wel de realiteit. En omdat ik daar weinig doe, zodat mensen vooral kunnen luisteren en naar het beeld kunnen kijken, is het een heel sterk moment waar mensen voor zichzelf kunnen gaan nadenken en zich kunnen realiseren, oh mijn god, dat is gewoon echt gebeurd. Ik denk dat dat belangrijk is. Want het is niet meer die tijd, maar het zou wel fijn zijn als erkend wordt wat er is gebeurd.’

Als je echt wilt dat het beter wordt, moet je erkennen dat er schade is aangericht

Vergeving

Keti Koti, dat ‘ketenen gebroken’ betekent in het Sranantongo, is de herdenking van het afschaffen van de slavernij door Nederland op 1 juli 1863, in Suriname en op de Nederlandse Antillen. Als het aan Junadry Leocaria ligt, wordt het in Nederland een nationale feestdag, net als 5 mei. ‘Een dag waarop iedereen vrij is, waarmee erkend wordt dat het een belangrijke dag is voor onze samenleving. Zoals Nederlanders nu alles verbloemen’, zegt ze verontwaardigd. ‘Hoe er nu gesproken wordt over die Gouden Eeuw, dat moet allemaal veranderen. Als mensen echt willen dat het beter wordt, dan moeten ze gaan erkennen dat er schade is aangericht. Het wordt tijd dat er excuses komen van de Nederlandse overheid. Er moet iets teruggegeven worden. Daarmee ontstaat er ruimte voor vergeving. Nu staat de geschiedenis echte eenheid in de weg.’

Wit

‘We vieren dat we ‘vrij’ zijn. Maar er is nog zoveel te doen wat dat betreft’, vervolgt Leocaria bezorgd. ‘We leven nog in een soort van ‘mental slavery’. Dat wit beter is dan zwart, bijvoorbeeld, dat vind je terug over de hele wereld. Toen ik in India was tien jaar geleden, schrok ik me helemaal kapot toen ik in de drogisterij al die blekende gezichtscrèmes zag. In China loopt iedereen met een parasolletje, want stel je voor dat je een kleurtje krijgt… Zelfs mijn witte moeder, die zwarte kinderen heeft, wordt boos als ik te lang in de zon zit, omdat ik dan zwarter word.’

We leven nog in een soort van ‘mental slavery’. Dat wit beter is dan zwart, bijvoorbeeld, dat vind je terug over de hele wereld

Vreemde

Twee jaar geleden was ze voor een project in Kenia. Iedereen noemde haar daar Muzungu, wat vreemdeling of witte of buitenstaander betekent. ‘Ik heb vijf weken gehuild. Ik dacht, echt waar? Ik ben in Afrika, in mijn moederland, en ik ben hier ook een vreemde, omdat ik lichter ben dan jullie? We doen dat dus allemaal. Ik vind dat een probleem. Het deed me veel pijn. We hebben nog een lange weg te gaan, als mensheid, om dat te de-programmeren, om in te zien dat je kleur echt niet uitmaakt.’

Met dans kan Junadry Leocaria haar boodschap overbrengen. ‘Ik heb wel hoop hoor’, zegt ze lachend. ‘Er zijn steeds meer mensen, van alle kleuren van de regenboog, die inzien hoe belangrijk het is en dat er echt dingen moeten veranderen. En op die mensen vestig ik mijn hoop. En op de kinderen, de volgende generatie, die snappen het vaak heel goed. Laten we samen helen. We gaan de goede kant op. Stapje voor stapje.’

Auteur: Camie van der Brug

Anderen bekeken ook

Jouw bijdrage

3 + 7 =
Geef het antwoord op deze rekenoefening. Voorbeeld voor 1+3: voer 4 in.