‘Het is niet alleen weerstand naar mij als professional maar ook naar mij als mens’

Velterop-Lesteluhu ondersteunt jongeren die geconfronteerd worden met seksueel grensoverschrijdend gedrag of misbruik. Hen begeleidt jongeren preventief en biedt hulp in de verwerking. Het werk is voor Velterop-Lesteluhu belangrijk omdat hen zelf als jongere ook met deze vraagstukken heeft geworsteld. ‘Ik had zelf hulp willen hebben toen ik jonger was, omdat ik dezelfde problemen ervoer als de jongeren nu. Alleen toen was er geen hulp. Mijn uitgangspunt is dat jongeren over tien of twintig jaar kunnen zeggen: ‘De hulp van die instantie, of van die persoon, heeft echt geholpen. Dat heeft mijn leven veranderd.’

Hoe kijk jij naar zelfbeschikking?

‘Zelfbeschikking wordt door alles beïnvloed: cultuur, familie, vrienden, sport, school, maar ook door religie. Als daar bepaalde overtuigingen bij komen kijken, is de vraag: heb je de keuze dan daadwerkelijk zelf gemaakt of niet?’

Weerstand in het werk

‘De meeste weerstand die ik tegenkom in mijn werk heeft te maken met het verschil in overtuigingen,’ begint Velterop-Lesteluhu. Bijvoorbeeld tussen de jongere en het netwerk om de jongere heen zoals de familie. Er kan een botsing ontstaan als een jongere meer seksueel divers of gender divers (zie kader Terminologie) is dan de familie accepteert. ‘Het netwerk van volwassenen zegt dan: ‘nee, je bent gewoon hetero.’’ Volgens Velterop-Lesteluhu komt dat ook doordat volwassenen vaak al heel lang een bepaalde overtuiging hebben. ‘Als je als volwassen persoon al heel lang overtuigd bent van jouw levensvisie, is het moeilijk om dat te veranderen. Dan is het ingewikkeld om te zien: mijn kind is anders, terwijl onze cultuur, religie of levensvisie eigenlijk zegt: dat doen we niet.’

Maatschappelijke klimaat rondom gender en emancipatie

Velterop-Lesteluhu vertelt dat hen ziet dat conservatieve of traditionele ideeën steeds sterker worden in de samenleving. ‘Bijvoorbeeld dat een man hard moet werken en geld verdienen, terwijl de vrouw zorgt voor het huishouden en thuisblijft. Deze tegenstelling zie ik verharden. Het kan natuurlijk dat je deze keuze maakt, daar is helemaal niets mis mee. Alleen jongeren die aan dit idee vasthouden, versterken ook gendernormen: het idee dat het niet anders zou kunnen. Natuurlijk zie ik hier ook de invloed van influencers en content creators, zoals Andrew Tate, maar ook van uitspraken die Thierry Baudet doet. Dit soort mannen hebben een voorbeeldrol voor jongeren. Als je bekend bent, ben je per definitie een rolmodel: of je nu een goed of slecht rolmodel bent. Als politici of influencers iets zeggen, dan wordt dat vaak als waarheid aangenomen.’

Weerstand tegen je identiteit 

Velterop-Lesteluhu antwoordt: ‘Een enkele keer maak ik weerstand mee bij cliënten tijdens het lesgeven op school. Er is weleens naar mij geroepen: ‘Ik haat mensen zoals jullie.’ Dat is heel heftig, en tegelijkertijd denk ik: het is een kind. Die overtuigingen krijgen kinderen van thuis mee. Op basis daarvan vormen ze hun mening. Die mening krijg ik dan over mij heen.’ Hen vervolgt: ‘Sommige mensen scheiden hun privéleven van hun professie. Ik doe dat niet. Daar heb ik ooit een bewuste keuze in gemaakt. Dat maakt het krachtiger, maar ook kwetsbaarder. Want die weerstand richt zich niet alleen op jou als professional, maar ook op jou als mens. Is dat de juiste keuze? Geen idee. Maar het is wél een belangrijke keuze om te maken als professional.’ Afhankelijk van je keuze zul je namelijk te maken krijgen met diverse consequenties.

Als het netwerk ziet dat ik gewoon een echt mens ben, verandert er iets.

Velterop-Lesteluhu ziet ook dat representatie belangrijk is. ‘Als het netwerk ziet dat ik gewoon een echt mens ben, verandert er iets. Ze zien dat er niets mis is met mij als hulpverlener. Dat helpt ook de jongeren die zelf met hun identiteit worstelen.’

Energiebron

Velterop-Lesteluhu geeft toe dat het werk niet alleen maar energie geeft. ‘Je hoort veel nare verhalen. Die zorgen ervoor dat je veel energie teruggeeft. Als er iets uitgaat, moet er ook weer iets inkomen. Mijn bron van energie is optreden. Ik treed veel op als dragqueen. Daarin stel ik mijn eigen repertoire op en spreek ik mij uit over onderwerpen zoals queer joy, body positivity en politiek. Als protest. Tegelijkertijd hoop ik daarmee mensen te inspireren en aan het denken te zetten.’

Daarnaast vertelt hen over kleine manieren om goed voor zichzelf te zorgen zodat hen het werk volhoudt: ‘Het helpt om even bij mezelf in te checken, rust in te bouwen. Op welke manier dan ook. Dat kan een wandeling zijn, maar ook gewoon een dagje thuisblijven. Even vooral niet met mensen zijn. Zodat ik daarna weer helder naar bepaalde situaties kan kijken. Als ik gezond ben, kan ik ook voor een ander zorgen.’

Je plant zaadjes die hopelijk snel tot bloei komen, maar soms gebeurt dat pas tien jaar later.

Besef dat je invloed beperkt is

Velterop-Lesteluhu’s tip aan collega’s die zich inzetten voor zelfbeschikking, is: ‘Laat vooral niet je eigen oordelen, meningen of aannames leidend zijn. Als iemand een keuze maakt, dan is dat diens keuze. Ik heb meegemaakt dat een cliënt een keuze maakte waarvan ik wist dat die niet in diens belang was. Toch is het dan de kunst om te beseffen dat het iemands eigen beslissing blijft. Laat die beslissing dus ook bij de ander. Je verantwoordelijkheid reikt maar tot een bepaalde grens. Je plant zaadjes die hopelijk snel tot bloei komen, maar soms gebeurt dat pas tien jaar later. Blijf altijd bij jezelf en besef dat je invloed beperkt is.’