Artikel

Vluchtelingen naar werk begeleiden: 5 inspirerende gemeenten

Artikel - 19 april 2017

Gemeenten zijn via de Participatiewet verantwoordelijk voor de ondersteuning van statushouders bij het vinden van werk. Hoe ze dat invullen, verschilt per gemeente. Kennisplatform Integratie & Samenleving brengt vijf inspirerende voorbeelden van gemeenten in kaart en komt daarmee tegemoet aan de wens van gemeenten om ervaringen te delen, in plaats van dat elk van hen het wiel opnieuw moet uitvinden.

Inge Razenberg en Marjan de Gruijter (Verwey-Jonker Instituut/Kennisplatform Integratie & Samenleving) onderzochten de gemeenten Utrecht, Westland, Zaanstad, Amsterdam en Eindhoven. Alhoewel de beschreven praktijken niet per se dé oplossing zijn, kent volgens de onderzoekers elke aanpak elementen die andere gemeenten kunnen inspireren. Wel luidt het advies in het rapport De rol van gemeenten bij arbeidsparticipatie van vluchtelingen dat de ervaringen van de arbeidstoeleiding van statushouders en de samenwerkingen geborgd en ingebed moeten worden in de reguliere werkwijze van de gemeente. Maatregelen dus zoveel mogelijk verankeren in regulier beleid om zo de inspanningen te waarborgen, ook wanneer de publieke belangstelling voor vluchtelingen afneemt.
 

Uitgelicht: gemeente Westland
Werk staat centraal, aldus de gemeente Westland. Uitgangspunt is dat het reguliere beleid vanuit de Participatiewet ook voor statushouders wordt ingezet. Het toeleiden naar de arbeidsmarkt van statushouders wordt uitgevoerd door het sociaal werkbedrijf in de gemeente, dat ook andere groepen richting de arbeidsmarkt begeleidt. Statushouders gaan al na drie weken aan de slag op een werkervaringsplek.
Meer over de aanpak van Westland

Statushouders in beeld

De onderzoekers zien dat gemeenten in 2016 meer doordrongen zijn van het belang om vroegtijdig vluchtelingen in beeld te krijgen. In Utrecht, Amsterdam en Zaanstad voeren klantmanagers intakegesprekken met statushouders, waarbij ook stakeholders als VluchtelingenWerk of het sociaal wijkteam zijn aangehaakt. Alledrie de gemeenten werken ook met een assessment. Eindhoven en Westland besteden de informatieverzameling uit: in Eindhoven brengt het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) de informatie in kaart, in Westland gaat het sociaal werkbedrijf in gesprek met statushouders. Amsterdam, Eindhoven en Utrecht starten al in het azc met arbeidstoeleiding, in Zaanstad zijn hier plannen voor.
 

Uitgelicht: gemeente Eindhoven
‘Eerst werk, dan volgt de rest.’ Zo luidt de visie van de gemeente Eindhoven. Om de competenties en ambities van statushouders in kaart te brengen, werkt de gemeente nauw samen met het COA. Door deze samenwerking kunnen vluchtelingen al in het azc gematcht worden met werkgevers voor een stage of werkplek. De gemeente heeft een accountmanager aangesteld die snel kan schakelen tussen alle betrokken partijen.
Meer over de aanpak van Eindhoven

Begeleiding naar werk

Taalvaardigheid, een opleiding en werkervaring in Nederland, kennis van de Nederlandse arbeidsmarkt, gezondheid en sociaal netwerk zijn van invloed op de arbeidspositie van vluchtelingen. Alle vijf de gemeenten werken aan kennis over de arbeidsmarkt door middel van bijvoorbeeld een sollicitatietraining – aangepast naar het taalniveau van de statushouders – of het bieden van een werkervaringsplek.
 

Uitgelicht: gemeente Utrecht
Inzet op taal, niet alleen via inburgering maar ook via taalstages of geïntegreerde trajecten. De gemeente Utrecht werkt actief aan een versnelling van de arbeidstoeleiding van vluchtelingen en past daarvoor reguliere instrumenten aan voor statushouders, zoals een werkervaringsplek die zich voornamelijk op taalverwerving richt. Ook werkt de gemeente nauw samen met andere stakeholders, om dubbelingen in begeleiding te voorkomen. Zo voeren werkmatchers van de gemeente samen met VluchtelingenWerk het intakegesprek met statushouders.
Meer over de aanpak van Utrecht

Onderwijs

Óf de opleiding in Nederland is gevolgd, lijkt zelfs belangrijker te zijn dan het niveau van de opleiding

De vijf gemeenten verschillen in mogelijkheden die zij bieden om onderwijs te volgen. In de ene gemeente hebben statushouders boven de dertig jaar de mogelijkheid te studeren met behoud van uitkering, andere gemeenten bieden die mogelijkheid niet. Duale trajecten, waarbij de taal leren te combineren is met opleiding of werk, zijn in ontwikkeling maar komen in de praktijk maar mondjesmaat van de grond. Uit onderzoek blijkt dat het volgen van een opleiding in Nederland een belangrijke succesfactor is. Vluchtelingen die hun hoogste opleiding in Nederland hebben afgerond, hebben evenveel kans op een passende baan als anderen. Óf de opleiding in Nederland is gevolgd, lijkt zelfs belangrijker te zijn dan het niveau van de opleiding.
 

Uitgelicht: gemeente Amsterdam
Talent versterken en vluchtelingen op weg helpen. De gemeente Amsterdam zet in op een intensieve, persoonlijke en integrale aanpak om statushouders snel te kunnen laten meedoen. De nadruk ligt op een snelle toeleiding naar werk of opleiding. De gemeente zet klantmanagers in die speciaal getraind zijn om statushouders in de eerste maanden te begeleiden. Maatwerk is daarbij het sleutelwoord.
Meer over de aanpak van Amsterdam

Samenwerking bij arbeidsbemiddeling

Bij arbeidsbemiddeling spelen partijen als VluchtelingenWerk en gezondheidsinstellingen een belangrijke rol. Succesfactoren voor de samenwerking zijn het ontwikkelen van wederzijds vertrouwen, een gezamenlijk doel voor ogen hebben, structureel overleg voeren en kennis uitwisselen. In de gemeente Zaanstad en Utrecht is bijvoorbeeld VluchtelingenWerk aanwezig bij het intakegesprek met de statushouder waardoor dubbele intakes worden voorkomen en een gezamenlijk plan van aanpak wordt opgesteld. In Amsterdam werken klantmanagers samen met de GGD om gezondheidskwesties direct aan te kunnen pakken.
 

Uitgelicht: gemeente Zaanstad
Geen tijd verspillen, de wachttijd verkorten. Daar zet de gemeente Zaanstad op in. De gemeente is sinds 2016 actief aan de slag met de arbeidstoeleiding van statushouders, via een integrale benadering. Onderdeel van de nieuwe werkwijze is een integrale intake waarin de afdeling Werk van de gemeente, het Sociaal Wijkteam en VluchtelingenWerk gezamenlijk in gesprek gaan met de statushouder. De gemeente boekt resultaat: door de gesprekken zijn mensen geholpen richting werk, vrijwilligerswerk of opleiding, of gekoppeld aan een taalmaatje in het vakgebied.
Meer over de aanpak van Zaanstad

Samenwerking met werkgevers

In de praktijk is een succesvolle match tussen vluchteling en werkgever vaak lastig. Niet alleen bij regulier betaald werk, gemeenten hebben ook moeite om geschikte werkervaringsplekken te vinden. Tegelijkertijd hebben werkgevers veel vragen over het aannemen van statushouders. De vijf gemeenten die KIS heeft gesproken zijn zich ervan bewust dat het ondersteunen van werkgevers een belangrijk aandachtspunt is. Een succesfactor is om werkgevers kennis te laten maken met de doelgroep, niet door een cv op te sturen maar door fysieke ontmoetingen of door filmpjes te vertonen waarin vluchtelingen over hun ambities vertellen. Hoewel de gemeenten de samenwerking met werkgevers elk op hun eigen manier vormgeven, adviseren ze allemaal om te kijken welke bedrijven over de motivatie en energie beschikken om statushouders kansen te bieden, in plaats van ‘koud’ bedrijven te benaderen.

Vijf adviezen om statushouders naar werk te begeleiden:

  1. Neem de talenten en behoeften van statushouders als uitgangspunt en sluit je aanbod daarop aan.
  2. Zet in op duale trajecten, waarbij het leren van Nederlands gecombineerd wordt met bijvoorbeeld een stage of het volgen van een opleiding.
  3. Maak gebruik van de mogelijkheden die het participatieverklaringstraject biedt om statushouders te leren kennen en handvatten te bieden om in de gemeente te participeren.
  4. Ga uit van het bestaande reïntegratie-instrumentarium en onderzoek waar aanpassingen nodig zijn.
  5. Intensiveer de samenwerking met taalscholen. Stem met taalaanbieders af dat zij hun lessen op de juiste tijdstippen aanbieden, zodat het voor vluchtelingen mogelijk is om te werken. Monitor de voortgang.
Thema: 

Anderen bekeken ook

Kennisplatform Integratie & Samenleving heeft de aanpak van vijf gemeenten bij arbeidsparticipatie van vluchtelingen in kaart gebracht. Deze gemeentes dienen ter inspiratiebron voor andere gemeenten. Zo kunnen zij ervaringen delen en het beleid versterken waar nodig.

Contactpersoon

  irazenberg@verwey-jonker.nl
  030-2303260
  mdegruijter@verwey-jonker.nl
  030-2303260

Reageer