Ik begrijp de Nederlandse jihadgangers ergens wel. Ze denken en voelen als typische pubers. Ze zijn boos en hebben een groot rechtvaardigheidsgevoel. Wat zou er gebeuren als ze hier zouden blijven? En als ze hun boosheid en kritiek weten om te buigen tot iets positiefs om Nederland mooier te maken?

Uitgesloten worden van je groep is één van de ergste dingen die je kan overkomen. Psychiater Jaen-Paul Selten toonde aan dat dit zelfs tot een veel grotere kans op schizofrenie leidt. Mensen hebben als zoogdieren een groep nodig waarin zij worden geaccepteerd en zich veilig voelen. Voor pubers speelt er een extra dimensie mee. Door bij een bepaalde groep te horen, kunnen zij zich onderscheiden van mensen uit andere groepen. Ook kunnen zij zich als groep beter afzetten tegen hun ouders of de wereld van volwassenen in het algemeen.

Grote idealen

Daarbovenop hebben pubers vaak grote idealen en een groot rechtvaardigheidsgevoel. Omdat zij echter nog weinig ervaring met het leven hebben (en een nog niet uitgegroeide prefrontale cortex) kunnen ze de effecten van hun daden in de toekomst nog niet goed overzien. Ze kunnen in hun principes en qua kritiek op volwassenen en samenleving soms rechtlijnig zijn. Toch beschouw ik deze kritische, principiële puber als een zegen voor onze samenleving. Wanneer we bezien hoe onrechtvaardig en hypocriet onze samenleving vaak kan zijn, is enige rechttoe rechtaan kritiek zeker op zijn plaats.

Jongeren, in bijzonder jongeren met een moslimachtergrond, vinden de groep waar ze bij willen horen nogal eens op straat. Deze jongeren zoeken op deze plek hun broodnodige groepsgevoel en geborgenheid bij andere jongeren. Ze zwerven daar vaak in een clan zonder toezicht van ouderen, hetgeen wij de straatcultuur zijn gaan noemen. Ze zijn op zoek naar identiteit en het verlangen ‘iemand te zijn’ (ook jezelf volledig opofferen voor een ideaal verschaft identiteit). Zij zijn westerser dan ze zelf misschien denken, want door ‘gezien te willen worden’ voldoen ze volledig aan de richtlijnen van onze selfish maatschappij.

hangjongeren
Foto: Flickr, **AB**

Radicale rolmodellen

Je verder verdiepen in de islam is een manier om je te onderscheiden en daaraan je identiteit te ontlenen. In het geval van radicalisering worden hierbij radicale rolmodellen gekozen. Het zijn rolmodellen met een ‘ideaal’ die ergens hélemaal voor gaan, precies passend bij het puberbrein. Wanneer je bovendien als geradicaliseerde moslim gelooft bóven alle andere mensen te staan, is dat een sterk antidotum tegen de narcistische krenkingen die veel moslimjongeren in onze samenleving ondergaan.

Er is door Nederland goed geïnvesteerd in de opleiding van moderne imams die pastoraal beter aansluiting vinden bij jongeren. Dat zal zeker helpen om een nieuwe aanwas van jongeren die radicaliseren te verminderen. Voor veel adolescenten die al te ver heen zijn, komen deze moderne imams echter te laat. Zij zoeken een radicalere leider. We moeten zeker ook niet vergeten dat veel adolescenten die op de stoep staan bij IS, heel erg boos zijn. Ze zijn in hun leven vaak vernederd en gefrustreerd en die boosheid kloppen ze met elkaar in een groepsproces ook nog eens op. Deze jongeren kunnen andere boze en vernederde jongeren die in principe nog ‘te redden zijn’ aansteken.

Positieve interventies

Het is zaak om met positieve interventies boze moslimjongeren en twijfel-jihadisten terug te lokken naar onze eigen samenleving: hún samenleving

We moeten dus iets met de boosheid en kritiek van deze pubers. En dat kan ook! Als hun loyaliteit niet langer bij door westerse mogendheden aangevallen moslimbroeders aan de andere kant van de wereld ligt, zouden zij wellicht meer aansluiting vinden bij (gematigde moslim)jongeren in Nederland. Als zij samen een thema vinden dat hen állen boos en opstandig maakt, bindt dat hen. Als de energie van de jihadisten in spé afgebogen zou kunnen worden in een andere richting en zij die energie samen met andere jongeren versterken rond een centraal thema, kan hun opstandige energie misschien wel positief ingezet worden.

Het is zaak om met positieve interventies boze moslimjongeren en twijfel-jihadisten terug te lokken naar onze eigen samenleving: hún samenleving. Om een nieuwe aanwas van jihadstrijders te voorkomen, moeten wij naar deze jongeren luisteren, ze serieus nemen en ook daadwerkelijk iets doen met hun suggesties. Wellicht kunnen jongerenafdelingen van politieke partijen hen een podium en platform bieden. Het verschil tussen arm en rijk of het bevorderen van groene energie zijn bijvoorbeeld belangrijke, dringende thema’s die fundamenteel en zonder uitstel aangepakt moeten worden. Daarbij kunnen we niet op de gezapigheid en het egocentrisme van veel volwassenen leunen, maar hebben we juist de bruisende, radicale energie van pubers nodig.

Onze samenleving heeft hun kritische energie hard nodig. Tegen die lieve moslimjongens die op het punt staan te vertrekken naar het land van IS zou ik dan ook willen zeggen: blijf bij ons, want we hebben jullie hard nodig! Is innerlijke strijd niet juist de gróte jihad?

Anderen bekeken ook

11 bijdragen van onze lezers

Deel ook jouw kennis, ervaring of mening
Goed stuk! Verbinden in plaats van polariseren!
Dag Bert de Vries, Dank voor je reactie! Helemaal mee eens. En elkaar leren kennen helpt goed om die eerste drempel van vervreemding over te stappen. En dan te merken dat we in de kern helemaal niet zo van elkaar verschillen...
Het stuk: Puberbrein en de jihad; wat was dat een duik in het vreemde voor mij, ik weet niets van die problematiek zelfs een gastblog is iets heel nieuws voor me. In ieder geval was je stuk helder en leerzaam. Maar ja ik bekijk de jihad problemen, de vluchtelingen en IS, met biologische ogen. Dan ga ik denken aan populaties, migraties, ecologie en dan zie biologische verschijnselen die erg doen denken aan menselijk(wan)gedrag. De tortelduif, uit het oosten, die in de jaren 70 (tijdelijk) de houtduif verdrong, de lemming die bij te grote populatie druk op een hysterische manier gaat migreren met fataal gevolg. Of een mooi voorbeeld van slakken uit de Pacifische oceaan die naar de Atlantische komen en fysiek beter toegerust zijn waardoor ze een heel ecosysteem doen veranderen.
Dag Siebrecht van der Spoel, Interessant om de biologische wordtels van ons sociale gedrag te benoemen! En ik ben het grotendeels met je eens. We zijn sociale mammilaria die in groepen leven, en veel van onze groepsprocessen zijn daarnaar te herleiden. Maar omdat wij zoogdieren zijn met een enorme neocortex, geeft ons dat wel de mogelijkheid om boven die primitieve groepsprocessen uit te stijgen door heel bewust, weloverwogen en wijs te opereren in onze ondertussen wel zeer complexe samenleving. Helaas zijn ook de verschillende overheden en politieke stelsels weer onderhevig aan primitief groepsgedrag dat de overleving van een 'bepaald soort' dient. Dus ook bij bovenbeschreven problematiek gaan weldenkendheid en primitieve reacties hand in hand...
Beste Carla, Ja. Maar. "Een enorme neocortex, geeft ons dat wel de mogelijkheid", maar wat als de primitievere hersen delen de neocortex overvleugelen, en de bioloog denkt dat dat ( al of niet gelukkig) vaak gebeurt om de soort te redden. Een ding staat vast met de hersen capaciteit die we hebben zijn we vaak niet erg mens vriendelijk, en mensensoort, vriendelijk bezig.
Het klopt dat onze primitievere hersendelen die in het teken staan van overleving de nieuwere delen vaak overvleugelen. Ook staat die neocortex waar we zo redelijk mee kunnen denken, soms puur in dienst van die oudere hersendelen om ons argumenten te verschaffen voor soms heel onredelijk en zelfs dierlijk gedrag... Maar het is een feit: ook de oudere hersendelen bestáán niet alleen nog, maar we hebben ze ook nodig. Hopelijk gaat de evolutie voor een betere samemwerking zorgen tussen die verschillende hersenonderdelen. En 'leren' de primitieve hersenen dat voor overleving van de mens en de mensheid samenwerking met andere groepen mensen over de hele wereld een must is voor de overleving. Zoals gelukkig bijvoorbeeld is gebeurd toen het klimaataccoord in Parijs is getekend. Kortom: ook onze hersenen (de oude en de jonge) moeten globaliseren!
Beste Carla Rus, En 'leren' de primitieve hersenen dat voor overleving van de mens en de mensheid samenwerking met andere groepen mensen over de hele wereld een must is voor de overleving. Deze aangehaalde zin brengt een reuze berg problemen in de discussie als we het over de 'biologische mens' hebben. We beschouwen de mens als één soort, rassen ,laat staan ondersoorten, moeten, kunnen, en mogen we niet onderscheiden. Dus het eufemisme 'andere groepen mensen' mogen we ook niet gebruiken. Doen we dat consequent niet (met onze hogere hersenen) dan moeten we gewoon concluderen dat de soort mens met zijn hogere hersenen gewoon zichzelf uitroeit. Iets wat een diersoort niet in zich heeft als hij niet door evolutie in andere soorten overgaat.
Dit artikel spreekt me aan omdat daarin een consequent pleidooi klinkt voor positiviteit en dat is het enige wat de wereld verder kan helpen.
Dag Siebrecht en Marijke van de Pavert, Ik ben het met jullie beiden eens. Siebrecht: Alleen al spreken over verschillende groepen mensen is 'verkeerd'. De mens bestaat maar uit één soort. Ik heb begrepen dat het genetische verschil tussen iemand van het blanke ras en het negroïde ras veel kleiner is dan bijvoorbeeld het verschil tussen hondenrassen. Toch zien die er geen punt in om samen pubs te verwekken, en... het moet gezegd: gemengde rassen zijn ook nog eens sterker en vaak ook mooier.... En Marijke: helemaal mee eens. Alleen 'positief blijven' brengt ons verder. Positiviteit, opbouwende kritiek en doortastendheid! Hartelijke groet allebei!
Op 11 mei 2016 is er een Discussieavond over radicalisering georganiseerd door de Kring Psychologie en Kring Andragologie met Wim Meeus , Hans Achterhuis en Nico Koning. Plaats REC Amsterdam. De exacte locatie is nog niet bekend. Tijd : 19.30-22.00 uur. Ontvangst met thee en koffie vanaf 19.00 uur Aanmelden op AUV-link. Het aantal plaatsen is beperkt. Toegang 5 euro
Ontzettend goed om zo'n discussie-avond te organiseren! Trouwens, 13 maart is Beatrijs de Graaf, terrorisme- deskundige bij DWD university! Hartelijke groet, Carla

Jouw bijdrage

1 + 0 =
Geef het antwoord op deze rekenoefening. Voorbeeld voor 1+3: voer 4 in.