Artikel

Onderzoek bevestigt: Eritrese statushouders hebben meer ondersteuning nodig bij integratie

Artikel - 16 maart 2017

Ruim 12.500 Eritreeërs vroegen tussen 2014 en 2016 asiel aan in Nederland. Het grootste deel krijgt een verblijfsvergunning en door gezinshereniging zal het aantal Eritrese statushouders de komende jaren toenemen. Twee onderzoeken, zowel van Kennisplatform Integratie & Samenleving als PreciesAdvies, tonen aan dat deze specifieke groep echt ondersteuning op maat nodig heeft bij de integratie.

Vluchtelingen uit Eritrea zijn bijna allemaal jong, onder de 30 jaar, en vaker man dan vrouw. Het overgrote deel is laagopgeleid, spreekt geen Engels en velen hebben geen afgeronde opleiding. Het is een specifieke groep die, zo blijkt uit onderzoek, onvoldoende ondersteund wordt bij het integreren in de Nederlandse samenleving. Gemeenten hebben een belangrijke rol bij het wegwijs maken van nieuwe statushouders. Maar welke steun hebben Eritreeërs precies nodig en wat zouden gemeenten concreet moeten doen?

Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) interviewde twaalfde Eritrese vluchtelingen die zich recent in een gemeente hebben gevestigd. Aan hen werd gevraagd welke integratiekansen en belemmeringen ze ervaren. PreciesAdvies onderzocht ruim negentig jonge Eritrese statushouders in de Nijmeegse wijk Lent en wilde weten welke ondersteuning zij nodig te hebben. De resultaten van beide onderzoeken stemmen in belangrijke mate overeen. Dit geldt ook voor de aanbevelingen: biedt de Eritrese statushouder ondersteuning op maat, met oog voor specifiek hun problemen en behoeften.

Gezondheid en schulden

Volgens experts die zicht hebben op Eritrea en Eritreeërs in Nederland, hebben veel Eritrese vluchtelingen psychosociale- en gezondheidsproblemen door de vluchtreis of de aanleiding daarvoor. De vlucht naar Europa is gevaarlijk en heeft voor velen lang geduurd. Velen hebben ook financiële problemen: voor de vlucht zijn vaak grote schulden gemaakt en familieleden verwachten dat er geld wordt gestuurd. Bovendien zorgt onbekendheid met de Nederlandse instanties en het niet goed kunnen omgaan met geld voor risico’s op oplopende schulden. PreciesAdvies ziet grote verschillen in praktische en emotionele zelfredzaamheid van Eritrese vluchtelingen: ‘Hun behoefte aan ondersteuning loopt uiteen van het regelen van financiële zaken of het meedenken over studiekeuze of werk tot pedagogische begeleiding voor het opbouwen van discipline of het herstellen van een “verstoord innerlijk kompas”. Veel jongeren kampen met heftige herinneringen, heimwee en stress over de eigen toekomst. Voor een deel kan een duidelijk toekomstperspectief helpen het verleden een plaats te geven en de zorgen het hoofd te bieden. Anderen hebben passende professionele hulpverlening nodig.’

Neerwaartse spiraal voorkomen

De meeste Eritrese statushouders hebben behalve hun taallessen weinig omhanden en hebben alleen contact met elkaar. Ze willen graag meer buitenshuis actief zijn om meer contacten met Nederlanders op te doen, hun Nederlands te oefenen en aan hun toekomst te werken. Maar omdat ze de taal niet kennen, maken ze niet gemakkelijk contact. En ze kennen ook vaak niemand die hen kan helpen dat contact te leggen. PreciesAdvies ziet dat het voor alle jongeren belangrijk is een vollere dagbesteding te hebben, met verplichtingen. Dat voorkomt een neerwaartse spiraal die kan ontstaan door bijvoorbeeld doelloos rondhangen en slaapproblemen.

Standaard inburgering volstaat niet

Het is een vicieuze cirkel: omdat ze onvoldoende Nederlands spreken, kunnen ze nog niet deelnemen aan activiteiten gericht op integratie

Om succesvol te integreren, moet er meer ondersteuning op maat komen. De meeste Eritrese jongeren hebben een laag leertempo en zijn niet gewend aan zelfstudie. Een standaard inburgeringsaanbod van de gemeente volstaat daarom niet. De onderzoekers pleiten voor een specifiek (groepsgewijs) inburgeringsprogramma met ruime aandacht voor het leren van de taal en een goede oriëntatie op mogelijkheden voor opleiding en werk. Voorgesteld wordt om groeps- en persoonlijke voorlichting over de Nederlandse regels in het Eritrees aan te bieden, liefst met behulp van tolken.

Eritrese statushouders belanden vaak in een vicieuze cirkel: omdat ze onvoldoende Nederlands spreken, kunnen ze nog niet deelnemen aan activiteiten gericht op integratie. En doordat ze daar nog niet aan deelnemen, ontbreken kansen om de Nederlandse taal in praktijk te leren. De sleutel ligt dus in het intensiever leren van het Nederlands.

De meeste Eritreeërs hebben buiten de collectief georganiseerde contacten nauwelijks ontmoetingen met Nederlanders. Eritrese lotgenoten vormen daardoor een uiterst belangrijk sociaal vangnet. Daarmee zou rekening gehouden moeten worden bij de toewijzing van zelfstandige woonruimte. Ondertussen kunnen de ontmoetingen met Nederlanders worden uitgebreid. Er zijn formele en vrijwilligersorganisaties die iets willen betekenen voor nieuwkomers. Hun betrokkenheid moet worden gestimuleerd en gefaciliteerd, zodat ze de Eritreeërs kunnen helpen hun sociale netwerken te vergroten en Nederlands te leren. Bijvoorbeeld via maatjesprojecten, buurtbijeenkomsten waarbij samen wordt gegeten en dat Eritreeërs als vrijwilliger worden aangesloten bij lokale vrijwilligersorganisaties.

Kennis over beroepen

Verder adviseren de onderzoekers om concrete perspectieven te bieden voor toekomstige (arbeids)participatie. De veelal jonge statushouders zijn zich vaak niet bewust dat ze daarvoor een startkwalificatie nodig hebben. Geef ze daarom voldoende kennis over realistische beroepsmogelijkheden en de daarvoor benodigde opleiding. Ze zijn geholpen met een loopbaanoriëntatietraject en begeleiding op maat. Duale trajecten waarin leren en werken gecombineerd worden, kunnen goed werken.

Eritrese vluchtelingen hebben met hun vlucht naar Nederland aangetoond over aanzienlijk veel moed, veerkracht en doorzettingsvermogen te beschikken. Gemeentelijk beleid, specifiek en algemeen tegelijk, kan hen net dat zetje geven om de culturele, sociale en financiële barrières te slechten, die hun participatie in de Nederlandse samenleving nu nog in de weg staan, aldus de onderzoekers.

Thema: 

Anderen bekeken ook

Tussen 2014 en 2016 hebben 12.554 Eritreeërs een eerste asielverzoek ingediend. Kennisplatform Integratie & Samenleving voerde een beknopte verkenning uit naar de integratiekansen en -belemmeringen van Eritrese statushouders.

Reacties

WOU HELPEN

Bij VluchtelingenWerk Nederland, regio Zuidwest hebben wij een succesvol taalproject. De Rotterdamse Taalstart is een verplichte cursus van 10 weken waarin de statushouders de NL taal leren en op pad gaan met de docent om de stad Rotterdam te leren kennen. De RTS kan als voorbeeld dienen voor integratievraagstukken in het land.

Vanuit de Voorbereiding op de inburgering blijken Eritrese statushouders al andere sociale steun te zoeken dan binnen de Nederlandse omgangsvormen te vinden zijn. In tegenstelling tot een heersende voorkeur voor autonomie binnen Nederland, bespeur ik onder Eritrese statushouders juist de voedingskracht in het samenzijn. Mogelijk hebben ze anderen nodig om zichzelf te ontwikkelen.

Maatwerk is niet alleen voor Eritrese jongeren wenselijk, maar voor alle naar Nederland gevluchte jongeren. Vooral vanuit het oogpunt van preventie. Dat vraagt om investering in de jeugd. Opbouw netwerk, jeugdcultuur, zelfstandig wonen, etc... Eigenlijk voor alle vluchtelingen... we vangen niet alleen de laatste twee jaar vluchtelingen op maar doen dat al jaren, er is al veel kennis opgebouwd... ook over wat je niet moet doen....

En ook wat wel werkt. Zoals netwerk les om in eerst instantie te leren formuleren wat je nodig hebt en dat vervolgens met anderen te delen. Zoals de Nederlands zeggen: 'Niet geschoten is altijd mis'. Dat iedereen, ook de slager, deel kan uitmaken van je netwerk. Dat netwerken alleen tijdens netwerkbeijeenkomsten werkt als je bepaalde vragen stelt en zelf veel geeft. http://www.netsheila.com/en/blog/categorie-1/netwerk-les-voor-statushouders-en-samenleving

Ik ben NT2 docent in Ter Apel. Ik werk sinds 2 jaar met Eritrese jongeren. En ik onderken dezelfde problemen. Is er een mogelijkheid, dat ik een project opzet, vanuit Ter Apel, om deze doelgroep te helpen? Ik zou er graag mee aan de slag gaan.

We zijn op dit moment bezig met het maken van een handreiking ‘Integratie en participatie Eritreeërs in Nederland’. Deze handreiking voor gemeenten, vrijwilligers en professionals komt in juli 2017 uit. De informatie uit de handreiking kan u helpen aan de slag te gaan. We horen graag hoe het u vergaat.

Gelet op het vaak lage opleidingsniveau in Eritrea, onbegrip met het fenomeen huiswerk en het teveel in eigen kring blijven hangen, waarin men uiteraard de moedertaal gebruikt, zou eerder en veel intensiever met inburgering moeten worden begonnen. Hier in Houten maar 3 dagdelen per week! Waarom geen 10 dagdelen, verdeeld over 5 of 6 dagen? In het laatste geval kan dat nog met 2 dagdelen vrijwilligerswerk worden aangevuld. Leerplichtige kinderen uit deze gezinnen hebben een betere dagbesteding dan hun ouders! Bezig zijn is een uitstekende verwerking van traumatische ervaringen.

Ik vraag me af wat voor onderzoek of adviezen er nog zijn rondom de Eritrese cultuur en hoe Eritreers cultureel het beste kunnen integreren. Mij valt regelmatig op dat de groep, de groep van Eritreers erg belangrijk is, vanwege verschillende redenen, mogelijke schulden, de orhodoxe kerk, invloed van de overheid ? Angst? Wantrouwen ? Ik heb de indruk dat je als Eritreer niet zomaar afstand kunt nemen van de groep waar je bij hoort en de verwachtingen en eisen die daar bij horen. Volgens mij maakt ook dit dat Eritreers niet altijd goed integreren. De groep kan een vangnet zijn maar kan misschien ook integratie belemmeren. Ik ben benieuwd naar een visie hier op.

Het Kennisplatform Integratie & Samenleving maakt op dit moment een handreiking ‘Integratie en participatie Eritreeërs in Nederland’. De handreiking biedt naast praktische adviezen een overzicht van bestaande onderzoeken. Deze handreiking voor gemeenten, vrijwilligers en professionals komt in juli uit.

Klinkt goed. Hoe kan ik dat krijgen? Of waar kan ik dat dan vinden?

Beste Gharib, deze kan je tzt downloaden via deze website. Groet Joline Verloove (communicatie KIS)

Vanuit netwerktheorie is bekend dat mensen die geringe contacten met mensen buiten de eigen kring hebben (zo genaamde strong ties), of het nieuwkomers zijn, armen of academici die hun kennis niet delen, te weinig kans hebben om contact te leggen met nieuwe mensen (weak ties) en daarmee de kennis van de groep vergroten. Het is daarom heel belangrijk om Eritreers te ondersteunen in het leggen van contacten buiten de eigen kring. In sommige gemeentes worden alle Eritreers, ongeacht hun mogelijkheden, verplicht om in de plantsoenen te werken, waar ze dag in dag uit alleen andere Eriteers spreken en 's avonds te moe zijn om naar hun Nederlandse les te gaan. Zo wordt integratie tegen gehouden.

Reageer