De wijk waar je woont mag niet uitmaken voor de kansen die je krijgt. Maar het maakt wel uit. Talloze onderzoeken wijzen uit dat als je in een arme wijk woont, dit jouw kansen in het leven bepaalt. We horen en zien allemaal wat zich in deze wijken afspeelt als het gaat om problemen die de kansenongelijkheid versterken. We kennen het allemaal en zijn er bijna aan ‘gewend’ geraakt: een lager schooladvies krijgen, gezondheidsproblemen, armoede en werkloosheid. Maar hoe kunnen we bewoners helpen hun levenskansen te verbeteren?

De opeenstapeling van problematiek in deze veelal gesegregeerde wijken zorgt ervoor dat mensen aan het ‘overleven’ zijn. Je ziet vooral dat bewoners binnen de eigen groep contacten onderhouden en weinig mengen met andere bewoners. Al jarenlang wordt er door de overheid en instanties in de wijken ingezet op het mengen van bewoners. Op sociaal en fysiek gebied. De achterliggende gedachte is dat mengen goed is voor de wijk en bewoners. Door huur- en koopwoningen te bouwen, is geprobeerd een meer gemêleerde samenstelling in wijken te realiseren en zo oplossingen voor de achterstanden te bieden. Want een gemengde wijk zal met name de kwetsbare bewoners vooruithelpen.

Een praatje maken?

Maar niets is minder waar. In de afgelopen 25 jaar heb ik mijn wijk Overvecht een klein beetje in fysieke zin zien veranderen. Van de 72% sociale woningbouw zijn er in de loop van de jaren wat duurdere huur- en koopwoningen bijgebouwd. Zo werd het ziekenhuis in de wijk jaren geleden gesloopt en werden er mooie, dure woningen voor in de plaats gebouwd. Het is een mooi klein buurtje geworden waar vooral hoogopgeleide, goedverdienende mensen zijn komen wonen. Als ik deze bewoners vraag of ze weleens contact hebben met bewoners ‘aan de andere kant’, dan is het antwoord vaak dat ze wel graag willen maar dat dit niet lukt. Men ziet elkaar niet en komt elkaar niet tegen.

De oplossing zit naar mijn mening in het sterker maken van mensen

Verkeerde oplossingen

Er wordt nu opnieuw ingezet op middenhuurwoningen in de wijk. Dit vind ik niet direct onwenselijk. Maar wat ik wel onwenselijk vind, is de gedachte waarmee gebouwd wordt. Het is namelijk onjuist om te denken dat gemêleerd bouwen de oplossing is voor kansenongelijkheid en achterstanden. Dit idee in stand houden creëert een verkeerd beeld en werkt naar verkeerde oplossingen toe. Dit geldt ook voor de instanties in de wijken: keer op keer wordt door onderzoek bevestigd dat de financiële prikkels, schotten, concurrentie en samenwerking een probleem zijn. Dit gaat ten koste van de meest kwetsbare mensen in de wijken. De oplossing zit naar mijn mening in het sterker maken van mensen.

Het roer moet om

Hier is een wijkenaanpak voor nodig waarbij niet het aanbod en de regels centraal staan, maar de bewoners. Mensen willen dat hun problemen opgelost worden, zodat ze weer verder kunnen. Hoe goed zou het zijn als de problemen van bewoners snel opgelost worden zonder allerlei regels. Nog beter is als bewoners ook weten hoe ze problemen kunnen voorkomen of snel de weg weten te vinden als ze hulp nodig hebben.

Los van de hulp: bewoners moeten altijd ergens binnen kunnen lopen waar ze koffie kunnen drinken en hun verhaal kunnen doen. Het loslaten van al deze kaders vergt dat we op een andere manier naar de wijkenaanpak moeten kijken. Denken vanuit de mensen, bewustzijn creëren over wat echt nodig is en het anders durven doen zijn belangrijke voorwaarden. Is hiermee de kansenongelijkheid opgelost? Nee, maar werken aan kansengelijkheid betekent dat je eerst een basis opbouwt in de wijk, waarbij mensen het vertrouwen hebben in instanties. Als we de diepere oorzaken van de kansenongelijkheid willen oplossen in deze wijken, zullen we toch echt het roer om moeten gooien op alle vlakken. Doorgaan op dezelfde voet betekent dat er geen verandering gaat komen.

We mogen nooit accepteren dat de wijk waar je woont bepalend kan zijn voor je kansen in het leven 

Segregatie tegengaan?

Maar dan toch nog even over de segregatie. We hebben het altijd over segregatie in relatie tot arme wijken. Is het niet gek dat we de rijke wijken nooit gesegregeerd noemen? Ik durf wel te stellen dat deze nog veel meer gesegregeerd zijn. Je zou in die wijken ook goedkope woningen kunnen bouwen en bij de bewoners in kunnen zetten op contact met anderen. Waarom wordt daar niet op ingezet? Alhoewel ook dit de problemen van mensen niet zal oplossen, is het toch goed om erover na te denken en ons af te vragen waarom dit gebeurt.  

Maar is segregatie erg? Moeten we alles op alles zetten om segregatie tegen te gaan? Wat mij betreft niet. Zorg dat mensen weer een goed leven krijgen, en dat begint echt bij het oplossen van hun problemen. Laten we ons niet steeds leiden door de gedachte dat de oplossing voor gesegregeerde wijken gemêleerder bouwen is. Maar zet in op effectieve oplossingen voor de mensen zelf, zodat zij verder komen in het leven. Want we mogen nooit accepteren dat de wijk waar je woont bepalend kan zijn voor je kansen in het leven.  

Serie: De vele gezichten van segregatie in de wijk

Deze blog is de vierde in een serie: de vele gezichten van segregatie in de wijk. Met deze maandelijkse serie willen we aandacht vragen voor het onderwerp segregatie, omdat segregatie binnen de samenleving lijkt toe te nemen, bijvoorbeeld in wijken waar mensen langs elkaar heen leven. In elke aflevering komt een ander aspect van segregatie aan bod.

4 bijdragen van onze lezers

Deel ook jouw kennis, ervaring of mening
Ha Bouchra, Duidelijk statement waar ik me helemaal in kan vinden. Ook in Dordrecht heeft duurder bouwen in bijvoorbeeld Krispijn niet of nauwelijks geleid tot meer kinderen van ouders met midden - en hogere inkomens op de basisscholen in de buurt. Ouders stappen in de auto en brengen hun kinderen elders.
Precies ons kent ons huiskamers in de wink waar mensen terecht kunnen met vragen. De vroegere: Buurthuizen. Misschien moet je niet willen dat iedereen zich met elkaar verhoudt in een wijk, maar dat je mogelijkhexen schept voor mensen die het wel willen. Voor en door buurtbewoners.
Beste Bouchra, Jouw blog geeft me de vrijmoedigheid je dit voorstel voor een Jeugdkansenprogramma onder de aandacht te brengen. Die is ook geschreven op basis van de praktijkervaring die ik als bewoner van de wijk Feijenoord heb opgedaan bij het streven naar een ‘village to raise a child’. Het stuk is goed te lezen in combinatie met ‘een kleine geschiedenis van de verheffing’. Ik heb deze stukken enkele weken terug gestuurd naar de TK en informateur Hamer. Ik hou me ook aanbevolen voor jouw reactie. Www.pedeng.nl/village Www.pedeng.nl/verheffing
Ik ben overigens gematigd voorstander van menging. Ik ben zelf ook een welgesteld iemand die min of meer toeval in deze wijk belandde. Het kan slagen als je samenlevingsopbouw doet , zodanig dat mensen van verschillende snit elkaar gaan waarderen. We hadden hier o Feijenoord een beweeg in die richting. Dat rijkere mensen hun kinderen liever naar een anderen school sturen is legitiem en kan ik ook begrijpen. Ze kunnen ze echter ook op anderen manieren verdienstelijk maken: in het bestuur van de speeltuin, taallessen, financieel adviseur van de ouderraad, helpen met moeilijke formulieren, gastlessen op school, gezondheidsadvies etc. Dan helpt het als een opbouwer van de wijksamenleving deze mensen goed weet te scouten en ze vraagt om iets te doen wat hen ligt. Als de gemeente zich daar even toe zet kan die zo'n proces in gang zetten. En dan geduldig volhouden, net zolang tot er weer en touwtje door de brievenbus kan. Zie ook www.pedeng.nl/150jaar

Jouw bijdrage

4 + 3 =
Geef het antwoord op deze rekenoefening. Voorbeeld voor 1+3: voer 4 in.